← Panoya dönEnglish
Metodoloji · Nasıl Ölçüyoruz

Bir gönderi piyasayı nasıl hareket ettirir — ölçmenin zor tarafı

Bu sayfa, sitedeki her skorun ve grafiğin arkasındaki yöntemi anlatır: hangi veriyi kullandık, nasıl puan verdik, hangi hataları düzelttik ve şu an neye ne kadar güvenilebilir.

1 · Veri kaynağı

Trump'ın Truth Social gönderilerinin tamamını (2022'den bugüne, 35.000+ gönderi) stiles/trump-truth-social-archive arşivinin CNN aynasından çektik — bu ayna her 5 dakikada bir güncelleniyor. Piyasa verisi olarak iki katman kullanıyoruz: geniş piyasa için SPY (S&P 500), şirket bazındaki ayrıntı için Mag7 hisseleri (Apple, Microsoft, Nvidia, Alphabet, Amazon, Meta, Tesla) — 2018'den bugüne günlük ve saatlik fiyatlar. Hangisinin ne zaman doğru ölçü olduğu 3. bölümde.

2 · Skorlama — bir gönderiye nasıl puan veriyoruz

01
Gönderi metnini bir bilgelik motoruna soruyoruz — binlerce finans kitabından ve piyasa dersinden oluşan yerel bir arama sistemi. İki kaynaktan (kitap dersleri + genel piyasa dersleri) eşit ağırlıkta en ilgili birkaç dersi çekiyoruz.
02
Gönderi metni + bulunan dersler bir dil modeline veriliyor. Model, gönderinin tarihini de görüyor — gelecekten bilgi sızmasını azaltmak için: "bu gönderi o tarihte atıldı, o tarihin bilgisiyle değerlendir" talimatı var.
03
Model bir -5 ile +5 arası skor ve kısa bir Türkçe gerekçe döndürüyor.
-5
ağır negatif
-3
negatif
0
nötr
+3
pozitif
+5
ağır pozitif

Örnek: "%100 tarife" gibi ağır bir ticaret şoku −5 alır; "Amerika muhteşem bir ülke" gibi kişisel bir açıklama 0 alır; bir ticaret anlaşması duyurusu +3 ila +5 arası alabilir.

3 · Piyasa tepkisi — iki farklı soru, iki farklı ölçü

Bir gönderiden sonra bir hisse %2 yükseldiyse, bu gönderinin etkisi mi yoksa o gün zaten tüm piyasanın yükseldiği bir gün müydü? Klasik cevap anormal getiri (AR) yöntemidir — hissenin getirisinden endeksin getirisini çıkarırsın, kalan fark "bu hisseye özgü" hareketi temsil eder:

Anormal getiri

AR = hisse_getirisi − QQQ_getirisi
Finans literatüründeki "Event Study" yönteminin temel aracı.

Ama burada bir tuzak var

Bu yöntem, gönderi belirli bir şirketi konu alıyorsa (Apple, Tesla, çip üreticileri) doğru araçtır. Fakat Trump'ın piyasayı etkilediği tek konunun tarife olduğu ortaya çıktı — ve tarife makro bir şoktur, tüm piyasayı birden vurur. Böyle bir durumda "piyasa geneli" diye çıkardığın şey, aslında ölçmek istediğin sinyalin ta kendisidir. Anormal getiri, makro şoku tanım gereği siler.

Bu tuzağı somut olarak yaşadık: aynı analizi anormal getiriyle yaptığımızda hiçbir şey bulamadık, ham getiriyle tekrarladığımızda tarife sinyali ortaya çıktı.

Bu yüzden site iki ölçüyü birlikte kullanıyor. Kartlardaki ana sayı, geniş piyasanın (SPY) ham getirisidir — makro etkinin doğru ölçüsü. Şirket bazındaki Mag7 ayrıntısı ise anormal getiriyle hesaplanır ve yalnızca gönderi o şirketle ilgiliyse anlamlıdır.

Neden SPY, neden Mag7 değil

Altı enstrümanı yan yana ölçtük. Tarife sinyalinin ertesi günkü hareket büyüklüğüne etkisi, geniş endekslerde belirgin biçimde daha temiz çıktı (t-istatistiği, 2025-2026): VTI +4,11 · SPY +4,02 · DIA +3,97 · QQQ +3,47 · IWM +3,27 · Mag7 medyanı +3,28. Mag7'nin katsayısı en büyük olmasına rağmen t'si en düşüktü, çünkü yedi hisselik medyan çok gürültülü: taban oynaklığı %1,13, SPY'ınki %0,51. Yani yedi hisse hem gereksiz kalabalık hem istatistiksel olarak daha zayıftı.

Zaman penceresi de önemli: gönderi New York saatiyle akşam/gece atıldıysa (piyasa kapalıyken), referans noktası bir sonraki açılıştan alınır. Piyasa açıkken atıldıysa, referans o günün kapanışından önceki kapanıştır — böylece "tepkiyi" değil "tepkiden sonrasını" ölçme hatasına düşmeyiz.

4 · Ne bulduk

En sezgiye aykırı bulgu

Savaş söylemi piyasayı hareket ettirmedi. Askeri veya savaş temalı gönderiler, 339 günlük örneklemde t=+0,02 ile tam sıfıra yakın çıktı. İran-Rusya-İsrail için t=-0,98, Çin için +0,25, Fed için +0,08, enerji için -0,01 ve mahkeme başlığı için -1,25. En makul yorum, Trump sürekli askeri retorik ürettiği için piyasanın zamanla bu söyleme duyarsızlaşmış olması.

Gönderi skorları piyasanın ertesi gün hangi yöne gideceğini de tahmin etmiyor. Skor ile ertesi gün getirisi arasındaki korelasyon beş yılın tamamında sıfır civarında: 2022 +0,015; 2023 +0,015; 2024 +0,003; 2025 +0,005; 2026 -0,044. İşaret yıldan yıla dönebiliyor ve sonuç hem anormal hem ham getirilerde aynı kalıyor. Bu nedenle gönderilerden yön tahmini yapan bir bot fikrini kapattık.

Ayakta kalan tek sinyal: tarife
Bir günde iki veya daha fazla tarife/ticaret gönderisi yayımlandığında, ertesi gün piyasanın hareket büyüklüğü artıyor. 2025-2026 katsayısı +0,596, t=+4,38. Bu sinyal yön söylemiyor; yalnızca oynaklığın artacağını söylüyor.
Fakat o sinyal de sönüyor
Tarife etkisi 2025'in ilk yarısında +1,056 (t=3,53), ikinci yarısında +0,171 (t=1,16), 2026'da ise +0,242 (t=1,07). Görünen o ki piyasa, tarife tehditlerini fiyatlamayı öğrendi.
Geri aldığımız bulgu

Tüm veriye birlikte baktığımızda, “tarife günlerinden sonra %2 veya daha büyük hareket olasılığı %29, diğer günlerde %15” sonucu çıkmıştı. Ancak her gün yalnızca o güne kadar mevcut veriyi kullanan ileri-yürüyen testte fark buharlaştı: %20,8'e karşı %20,1. Bu, klasik bir örneklem-içi yanılsamaydı; bu nedenle ilk sonucu geçerli bir sinyal olarak sunmuyoruz.

Geriye kalan tek asimetri aşağı yönlü kuyrukta: tarife günlerinden sonra ertesi gün %3'ten fazla düşüş olasılığı %8,3, diğer günlerde %4,7. Bu fark, yön tahmini yapmaya yetmiyor; yalnızca büyük negatif hareket riskinin eşit dağılmadığını gösteriyor.

Özetle, 27.564 gönderi içinde genel duygu skoru yön tahmini üretmiyor; savaş, jeopolitik ve diğer yüksek sesli başlıklar da güvenilir bir piyasa sinyali vermiyor. Veride ayakta kalan tek ilişki, yoğun tarife söylemi ile ertesi günkü hareket büyüklüğü arasında. O ilişkinin de zaman içinde zayıflaması, piyasanın tekrarlanan siyasi tehditlere uyum sağladığını düşündürüyor.

5 · Şu an neye güvenebiliriz, neye güvenemeyiz

Dürüst durum

Gönderilerin çoğu piyasayla ilgili değil. Skorlanan 27.564 gönderinin yalnızca yaklaşık %7'si nötr (0) dışında bir skor alıyor — çünkü gönderilerin büyük çoğunluğu gerçekten siyasi/kişisel içerik. Bu bir hata değil, muhtemelen gerçeği yansıtıyor.

Yön ilişkisi kanıtlanmadı — aksine, yokluğu kanıtlandı. Artık örneklem küçük değil; 27.564 gönderiyle bakıldığında skor ile piyasa yönü arasında güvenilir bir ilişki bulunmadığı söylenebilir. Sitedeki hiçbir sayı bir tahmin aracı değildir — sadece geçmişin kaydıdır.

Hiçbir ağırlık bir trade botuna bağlanmadı. Kendi iç kuralımız gereği: kanıtlanmamış bir istatistiğe yüksek güven verilmez, önce ayrı bir doğrulama (holdout) setinde test edilmesi gerekir. Tarife-oynaklık ilişkisi için kurulan izleme servisi de kendi gücünü sürekli ölçüyor ve şu an “sinyal sönmüş” durumda olduğu için hiçbir müdahale üretmiyor.

6 · Bilinen sınırlar

Look-ahead riski
Dil modeli 2025-2026'ya kadar eğitilmiş olabilir; eski bir gönderiyi skorlarken sonrasında ne olduğunu "hatırlıyor" olabilir. Tarih bilgisi bunu azaltır ama tamamen ortadan kaldırmaz.
Aynı gün, çoklu gönderi
Trump bazı günler onlarca gönderi atıyor. O günün piyasa hareketi hepsine "yapışabilir" — listelerde aynı günden tek gönderi gösteriyoruz ama bu sorunu tam çözmez.
Saatlik veri kapsamı
"Anında" tepki (gönderiden sonraki ilk saat) IEX borsasından geliyor, ulusal hacmin tamamını değil ~%2-3'ünü temsil ediyor. Şekil/zamanlama için yeterli, tam hacim analizi için değil.
Tek-kaynak skorlama
Şu an skorlar tek bir dil modelinden geliyor, birden fazla bağımsız değerlendirici ile çapraz doğrulama yapılmadı.

7 · Peki bu site neden var?

Çünkü bu bir başlangıç noktası, bitmiş bir iddia değil. Amaç: yeterince veri biriktiğinde ve doğru şekilde ölçüldüğünde, gerçekten anlamlı bir ilişki var mı yok mu diye dürüstçe bakabilmek. Bulunursa harika; bulunmazsa da bu değerli bir sonuç — "sosyal medya gürültüsü piyasayı sanıldığı kadar hareket ettirmiyor" da bir bulgudur.